পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিত বিভাগত হৈ যোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখনিক লৈ বিভাগৰ আটাইখিনি মানুহেই অতি ব্যস্ত হৈ আছিলোঁ, যদিওবা শ্ৰেণীকোঠাৰ দায়ীত্বৰ পৰা আঁতৰি আছিলোঁ। এই সুযোগতে জন ষ্টিলৱেলৰ স্প্ৰিংগাৰৰ পৰা প্ৰকাশিত ‘মেথেমেটিক্স এণ্ড হিষ্টৰী’ শীৰ্ষক কিতাপখনি হঠাতে হাতত পৰিল। কিতাপখনৰ পাতনিটো পঢ়ি ভাল লাগিল। লিখা আছিল—
‘One of the disappointments experienced by most mathematics students is that they never got a course of mathematics. They get course in calculus, algebra, topology, and so on. But the division of labor in teaching seems to prevent these different topics being combined into a whole.’
প্ৰথমতেই আকৃষ্ট হৈ পাত লুটিয়াই গ’লোঁ, এই কথা মনত ৰাখি যে, সাধাৰণ পাঠকক দিব পৰা কিবা আছে নেকি? তাৰেই এটা চেষ্টা এনেদৰে আগবঢ়াইছোঁ। আধুনিক শুদ্ধ বা বিমূৰ্ত গণিতৰ এটা শাখা ‘গ্ৰুপ-থিওৰি’ৰ ক্ষেত্ৰখনত এক অনন্য প্ৰতিভা ‘এভাৰিষ্ট গেল্-ওৱা’ৰ জীৱন কাহিনীনো কেনে উপন্যাসোপম তাকেই চাব খুজিছোঁ এই প্ৰবন্ধটিত। মাথোঁ একৈশ বছৰীয়া জীৱন এটাৰে জগতক দি থৈ গৈছে এক অভূতপূৰ্ব অৱদান। পেৰিচৰ ওচৰৰ এখন নগৰত জনম লৈছিল এইজনা ক্ষণজন্মা গণিতৰ নায়কে, ১৮১১ চনত। গেল্-ওৱা সম্পৰ্কত জন ষ্টিলৱেলৰ এক মনোমোহা টিপ্পনী— “যদিওবা গেল্-ওৱাৰ জীৱন সম্বন্ধে জনা কথাখিনিয়ে আমাৰ এক নাটকীয় পৰিবাসনা তৃপ্ত কৰে, পিছে এই ক্ষণজন্মা নাযকজনৰ ট্ৰেজেডিখিনি বেছি ‘ক্লাছিকেল’ ধৰণৰ, যাৰ বীজ নিহিত হৈ আছে ‘ভিক্টিম’ জনৰেই জীৱনৰ মাজত, অৰ্থাৎ ময়েই মোৰ ভাগ্যনিয়ন্তা।” গেল্-ওৱা আছিল গণিতৰ জগতৰ আটাইতকৈ ৰোমান্তিক ব্যক্তিত্বৰ।

আৰম্ভণিতে আমি গণিতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথা সন্মানীয় স্থানখন বিখ্যাত দাৰ্শনিক (Philosopher) প্লেট’ৰ ধাৰণাৰে কেনে ধৰণে ব্যাখ্যাত হৈছে, মন কৰোহঁক| প্লেট’ৰ ৰিপাব্লিক (Republic) ত তেওঁৰ কল্পনাৰ সমাজখনৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ উৰ্দ্ধতম স্থানত থকা ‘এলিট্‌’ (Elite) শ্ৰেণীটোৰ সন্দৰ্ভত কৈছে, “প্ৰথমে আমাৰ ‘এলিট’সকলে ‘পৰিষ্কাৰ’ভাবে ভাবিব পাৰিব লাগিব| সেই উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে ‘ধাৰণাৰ নীতি’ অধ্যয়ন কৰিব লাগিব|” এই সম্পৰ্কত উইল ডুৰাণ্টে তেওঁৰ ষ্ট’ৰি অফ্‌ ফিলচ’ফি (Story of Philosophy) ত লিখিছে “এটা বস্তুৰ ধাৰণা হৈছে— সেই বস্তুটো যিটো শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত, তাৰে ‘সাধাৰণ ধাৰণা’— বা ই হ’ব পাৰে সেই নিয়ম বা নিয়মসমূহ যাৰে বস্তুটো ‘সচল’ বা ‘প্ৰক্ৰিয়াবদ্ধ’ হয়— বা ই হ’ব পাৰে সঠিক উদ্দেশ্যৰ আৰু আদৰ্শৰ যাৰ ফালে বস্তুটো বা ইয়াৰ শ্ৰেণীটো অগ্ৰসৰ হয়| এই ধাৰণা, নিয়ম আৰু আদৰ্শবোৰ অধিক স্থায়ী আৰু সেয়ে বেছি বাস্তৱ, ইন্দ্ৰিয়লব্ধ নিৰ্দিষ্ট বস্তুসমূহতকৈ যাৰে আমি ধাৰণা লওঁ আৰু সেইবোৰ পাওঁ (Deduce)|”

কেইজনমান উৎসাহী আৰু দূৰদৰ্শী গণিতৰ ছাত্ৰৰ ঐকান্তিক চেষ্টাত বৈদ্যুতিন মাধ্যমত উপলব্ধ হোৱাকৈ গণিতক অধিক সংখ্যকৰ ওচৰলৈ নিয়াৰ এক প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে। এনে এক প্ৰশংসনীয় কামত গণিতৰ ছাত্ৰ হিচাপে আমাৰো যদি অলপ কিবা বৰঙণি থকে তেনেহ’লে আমি অতিকে সুখী হ’ম বুলি ভাবিছিলোঁ। সেয়ে আমি আমাৰ দুখনমান...

২২ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৭ : এৰোদত জন্ম তেওঁৰ মোমায়েকৰ ফালৰ ককাদেউতাকৰ ঘৰত। তেওঁ এৰোদৰ জিলা মুঞ্চিফৰ কৰ্টত আমিন আছিল। দেউতাক — শ্ৰীনিবাস আয়েংগাৰ মাক — কোমালাম্মাল আইতাক — ৰাংগাম্মাল দেহৰ গঠনৰ ফালৰ পৰা ৰামানুজন আছিল বহু পৰিমাণে তেওঁৰ মাক আৰু আইতাকৰ দৰে। ঘৈণী — জানকী, জন্ম ১৯০১ ১৮৮৮ ৰ পৰা ১৯১৪ লৈ...

R-1 লক্ষ্যবছৰ ১৯৬৭ : ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই যে ১৯৪০ চনৰ পিছত আৰু বহুত প্ৰবন্ধ ওলালহেঁতেন। ৰংগনাথনে আশা কৰা মতে শেষৰ পাঁচ বছৰ ৰামানুজনৰ নোটবুককেইটাৰ ফটোক’পি কেইটাৰ জড়িয়তে বহুত প্ৰবন্ধই টাটা ইনষ্টিটিউট অব ফাণ্ডামেণ্টেল ৰিচাৰ্ছ উদ্দীপিত কৰিলেহেঁতেন। গ্ৰন্থতালিকাৰ উপযুক্ত কাল হৈছে ১৯৬৭ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰ। কাৰণ...

The editor of the English section of Gonit Sora, writes a monthly column devoted to mathematics in a teen magazine called Young NE. The editor of Young NE was kind enough to grant us permission to republish the column after it appears on print. Below is the column that appeared in Vol 1, Issue 3, July 2013 of Young NE. [ad#ad-2]