লিঅ'নাৰ্ড অইলাৰ (Leonhard Euler) — গণিত-বিজ্ঞানৰ বৰ্ণিল ইতিহাসৰ এক স্বৰ্ণময় অধ্যায়, সৰ্বকালৰ এগৰাকী বিখ্যাত গণিতজ্ঞ আৰু মহান দাৰ্শনিক। গণিতৰ আকাশৰ ভোটাতৰা সদৃশ এই ব্যক্তিগৰাকীয়ে তেওঁৰ সময়ৰ গণিত-বিজ্ঞানৰ প্ৰায় দুয়োটা ভাগতে [বিশুদ্ধ গণিত (Pure Mathematics) আৰু প্ৰায়োগিক গণিত (Applied Mathematics)] কাম কৰিছিল। জীৱনৰ শেষ কালছোৱালৈকে এই...

Nobel Prize, the most prestigious honor awarded to physicists in his life time for outstanding contribution to physics. In 2013, Nobel Prize in Physics has been awarded to physicist Peter Higgs along with F. Englert for their contribution of Higgs Boson, the particle which is supposed to give mass to other particles. Higgs boson is also known as the God particle named by Leo Lederman. And it deserves the name. The dilemma of how a particle gets mass was theorized by these scientists in back 60s which has been confirmed experimentally on March, 2013 in Large Hadron Collider, world’s most costly laboratory. Since Nobel Prize cannot be given to more than three people at a time, and also not to dead scientist, so these two scientist were awarded with the prize and other scientists were awarded another high honor with J.J. Sakurai Prize in theoretical physics in 2010.

John Forbes Nash, Jr. is an American mathematician who is known for his very revolutionary “Nash Equilibrium” and work in Game Theory. His works in Game Theory, Differential Geometry, and Partial Differential Equations have provided insight into the forces that govern chance and events inside complex systems in daily life. His theories are used in market economics, computing, evolutionary biology, artificial intelligence, accounting, politics and military theory. Serving as a Senior Research Mathematician at Princeton University during the latter part of his life, he shared the 1994 Nobel Memorial Prize in Economic Sciences with game theorists Reinhard Selten and John Harsanyi.

আৰম্ভণিতে আমি গণিতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথা সন্মানীয় স্থানখন বিখ্যাত দাৰ্শনিক (Philosopher) প্লেট’ৰ ধাৰণাৰে কেনে ধৰণে ব্যাখ্যাত হৈছে, মন কৰোহঁক| প্লেট’ৰ ৰিপাব্লিক (Republic) ত তেওঁৰ কল্পনাৰ সমাজখনৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ উৰ্দ্ধতম স্থানত থকা ‘এলিট্‌’ (Elite) শ্ৰেণীটোৰ সন্দৰ্ভত কৈছে, “প্ৰথমে আমাৰ ‘এলিট’সকলে ‘পৰিষ্কাৰ’ভাবে ভাবিব পাৰিব লাগিব| সেই উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে ‘ধাৰণাৰ নীতি’ অধ্যয়ন কৰিব লাগিব|” এই সম্পৰ্কত উইল ডুৰাণ্টে তেওঁৰ ষ্ট’ৰি অফ্‌ ফিলচ’ফি (Story of Philosophy) ত লিখিছে “এটা বস্তুৰ ধাৰণা হৈছে— সেই বস্তুটো যিটো শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত, তাৰে ‘সাধাৰণ ধাৰণা’— বা ই হ’ব পাৰে সেই নিয়ম বা নিয়মসমূহ যাৰে বস্তুটো ‘সচল’ বা ‘প্ৰক্ৰিয়াবদ্ধ’ হয়— বা ই হ’ব পাৰে সঠিক উদ্দেশ্যৰ আৰু আদৰ্শৰ যাৰ ফালে বস্তুটো বা ইয়াৰ শ্ৰেণীটো অগ্ৰসৰ হয়| এই ধাৰণা, নিয়ম আৰু আদৰ্শবোৰ অধিক স্থায়ী আৰু সেয়ে বেছি বাস্তৱ, ইন্দ্ৰিয়লব্ধ নিৰ্দিষ্ট বস্তুসমূহতকৈ যাৰে আমি ধাৰণা লওঁ আৰু সেইবোৰ পাওঁ (Deduce)|”

ই আছিল পাৰ হৈ যোৱা শতিকাটোৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বক্তৃতা। দুশ গণিতজ্ঞ ভৰি আছিল বক্তৃতা গৃহত। ইয়াৰে মাথোন এক চতুৰ্থাংশই বুজি পাইছিল গ্ৰীক আখৰ আৰু বীজগণিতীয় চিহ্নৰে ব্লেক্-বোৰ্ডত ভৰি থকা কথাখিনি। বাকী তিনি চতুৰ্থাংশই বাট চাই আছিল, সেই ঐতিহাসিক মুহূৰ্ত্তটোলৈ, যিটো মুহূৰ্তত ঘোষিত হ’ব এক কাংক্ষিত...

[caption id="attachment_3363" align="alignleft" width="418"] Google Doodle depicting Fermat's Last Theorem[/caption] We can find infinitely many solutions that can solve the equations $$x+y=z$$ and $$x^2+y^2=z^2$$ in integers, but what about the equation $$x^3+y^3=z^3$$ or more generally $$x^n+y^n=z^n$$, where n is an integer greater than 2 and x,y,...

Summary: Following the Indian (Hindu) calendar, we Indians are celebrating the seasonal festivals on wrong dates. It is because in the Indian calendars, the seasons are out of phase with the real tropical phenomenon of the earth. This article analyses how and why we are doing that and what to do about it. In the Indian calendars, the Makar Sankranti which marks the transition of the Sun into Makar Rasi (Capricorn), generally falls around 14th or 15th January of the Gregorian calendar. Makar Sankranti also marks many of the Indian harvest festivals such as the Pongal of the Tamils, the Bhogali Bihu of the Assamese, the Maghi (Lohri) of the Punabis, Bhogi in Andhra Pradesh etc. Many communities start their new years on this date. Astronomically, Makar Sankranti is the winter solstice. It is the shortest day marking the beginning of the Uttarayan (the northern journey) of the Sun with gradual increase of the duration of the day. The Bhagavad Gita mentions great importance of the Uttarayan. This was the reason why Bhishma, when wounded in Mahabharata war, chose to await for the Makar Sankranti, before choosing to die. In the Jagannath temple at Puri the Uttarayana Yatra is celebrated on this Makar Sankranti day.

সাঁথৰ বুলি ক’লেই বিশেষকৈ মনলৈ আহে, আওপকীয়াকৈ সামান্য ইঙ্গিতেৰে একোটা গুপ্ত কথা উলিয়াবলৈ দি কাৰোবাক বিপাঙত পেলাবলৈ কৰা এবিধ বুদ্ধি আৰু জ্ঞানৰ পৰীক্ষা। এই সাঁথৰ শব্দটোও সাঁথৰ বা সাঁতোৰ শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। নামনি অসমত ‘ত’ আখৰটো ‘থ’ উচ্চাৰণ হোৱা পৰিলক্ষিত হয়। গতিকে নামনি অসমতে সাঁথৰ শব্দটো উৎপত্তি হোৱা যেন অনুমান হয়। সাঁতৰ ৰূপান্তৰ হৈ সাঁথৰ হ’ল। পানীত পৰি সাঁতুৰি-নাদুৰি পাৰ ঢুকি পাবলৈ সমৰ্থ নোহোৱা মানুহে ককবকাই থাকি আশ্ৰয়ৰ কাৰণে হাবাথুৰি খোৱাৰ দৰে সাঁথৰৰ অৰ্থ উলিয়াবলৈও দৃশ্যমান জগতত হাবাথুৰি খাব লগা হয়। অসমীয়াত সাঁথৰৰ সমাৰ্থক শব্দ হেয়ালি, দিষ্টান, আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সংস্কৃতত ব্ৰহ্মোদ্য, প্ৰহেলিকা, কূট, সমস্যা আদি সাঁথৰৰ সমাৰ্থক শব্দ। বৈদিক ব্ৰহ্মোদ্য শব্দটোৱেই প্ৰাচীন। প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰৰ মাজতো সাঁথৰ নিহিত হৈ থাকে। “উত্তৰঃ- প্ৰত্যুত্তৰৈঃ পৰস্পৰং সংবাদঃ ব্ৰহ্মোদ্যম্।” (যজুৰ্বেদ) বেদ, উপনিষদ, মহাভাৰত আদিত এনে সাঁথৰস্বৰূপ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ পোৱা যায়। মহাভাৰতৰ যক্ষৰূপী বকে পঞ্চ-পাশুৱক যিবোৰ প্ৰশ্ন কৰিছিল সকলোবোৰেই আছিল সমস্যাপূৰ্ণ। যেনে— “পৃথিৱীতকৈ গুৰুত্বৰ কি? আকাশতকৈ উচ্চতৰ কি? বায়ুতকৈও বেগী কি? আৰু তৃণতকৈও ব্যাপক কি?” যিকোনো লোকে সহজতে এনে প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ অপাৰগ হ’ব। যুধিষ্ঠিৰৰ দৰে ধাৰ্মিক, চিন্তাশীল লোকেহে ইয়াৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল— “মাতৃ পৃথিৱীতকৈও গুৰুতৰ, পিতা আকাশতকৈও উচ্চতৰ; মন বায়ুতকৈও বেগী আৰু চিন্তা তৃণতকৈও ব্যাপক।” একেদৰেই যজুৰ্বেদত থকা এটি ব্ৰহ্মোদ্য— “কিং স্বিৎ সূৰ্যসমং জ্যোতিঃ কিং স্বিৎ সমুদ্ৰ সমংসৰঃ। কিং স্বিৎ পৃথিব্যৈ বৰ্ষীয়সঃ কস্য মাত্ৰা ন বিদ্যতে।।” (সূৰ্যৰ দৰে জ্যোতিষ্মান কি? সমুদ্ৰৰ দৰে বিস্তৃত কি? পৃথিৱীতকৈ বয়সে কোন ডাঙৰ? কাৰ পৰিমাণ নাই?) ইয়াৰ উত্তৰ হ’ল— “ব্ৰহ্ম সূৰ্যৰ দৰে জ্যোতিষ্মান, আকাশ সমুদ্ৰৰ দৰে বিস্তৃত, ইন্দ্ৰ পৃথিৱীতকৈ বয়সে ডাঙৰ, পৃথিৱী বা গাইৰ পৰিমাণ নাই।” এনেধৰণৰ অনেক ব্ৰহ্মোদ্য বেদ, উপনিষদ, মহাভাৰত আদিত পোৱা যায়। এই ব্ৰহ্মোদ্যবোৰত ধৰ্ম আৰু প্ৰকৃতি জ্ঞান, বাক্ কৌশল আৰু কবিত্ব শক্তিৰ প্ৰভাৱ আকৰ্ষণীয়।